Onmisbaar in het verkiezings-programma: heldere overheidstaal, solidariteit met inheemse groepen, reclamevrije zones en erkenning van klimaatschuld

Foto van Ivana Cajina via Unsplash

Lava en OverDWARS (het opinieblad van DWARS) vroegen hun lezers wat niet mag ontbreken in het komende verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA. Vanuit beide politieke jongerenorganisaties hebben leden ideeën ingezonden, variërend van een oproep tot duidelijkere taal in overheidscommunicatie tot kritiek op de reclame-industrie, en van een pleidooi voor bescherming van inheemse groepen in de energietransitie tot het erkennen van de historische klimaatschuld van het Westen. Leer hier de ingezonden stukken.

Heldere taal is de basis van vertrouwen

Laura van de Scheur

Voor mij begint een eerlijke overheid bij duidelijke taal. Te vaak zie ik dat mensen afhaken omdat ze brieven van de overheid niet begrijpen, of niet weten wat van hen verwacht wordt. Niet omdat ze niet willen meedoen, maar omdat we het ze onnodig moeilijk maken. Dat moeten we anders doen.

Daarom stel ik voor dat de overheid haar communicatie elk jaar laat toetsen op begrijpelijkheid. Onaangekondigd, via steekproeven. Niet als controle om mensen te straffen, maar als middel om beter te worden. Want heldere taal is geen detail, het is een voorwaarde om iedereen mee te nemen in beleid en besluitvorming.

Wat ik wil bereiken is simpel: mensen moeten zich gezien voelen in de woorden van hun overheid. Dat begint al bij hoe je iemand aanspreekt. Zeg “beste inwoner” in plaats van “heer of mevrouw”. Gebruik woorden die je ook gebruikt aan de keukentafel. En vraag mensen met ervaring om mee te lezen, zodat we zeker weten dat wat we schrijven ook aankomt.

Het gaat mij niet om perfectie, maar om eerlijkheid en vertrouwen. Als we van mensen verwachten dat ze verantwoordelijkheid nemen, dan moeten wij als overheid beginnen met helder zijn. Duidelijke taal laat zien dat we iedereen serieus nemen. Dat we niet boven, maar naast mensen staan.

Als overheid moet je niet alleen zenden, maar ook verstaanbaar zijn. Dat is wat ik vraag. Want een eerlijke overheid begint bij duidelijke taal.

Europese strategische zelfstandigheid niet zonder solidariteit met inheemse groepen

Niels Grandia

In 2021 besloot het Noorse hooggerechtshof dat de plaatsing van windturbines in het Fosengebied een schending was van de rechten van de Sami-mensen, omdat ze de beweging van rendieren hinderen. De regering hield echter de windturbines actief. De protesten die hierop volgden werden hard aangepakt, met arrestaties en boetes tot gevolg. De Sami-activisten hebben deze vervolgingen met succes aangevochten, tot aan het hooggerechtshof aan toe. De definitieve uitspraak viel afgelopen juni 2025.

Het tekent het marginaliseren van inheemse rechten in het poolgebied. Nog een voorbeeld: de Noorse overheid heeft toestemming gegeven aan een mijnproject om afval te dumpen in het Førde-fjord. Alleen Noorwegen, Turkije en Papua Nieuw-Guinea staan het dumpen van mijnafval in zee toe. De gevolgen voor biodiversiteit en inheemse bevolking zijn begrijpelijkerwijs niet te overzien. En wat doet de Europese Unie? Die heeft het mijnproject bestempeld als een belangrijk strategisch project.

De energietransitie is van existentieel belang, juist voor het voortbestaan van inheemse poolgemeenschappen. Maar we kunnen het niet maken de mijnprojecten voor onze energietransitie in hun gebieden te plaatsen. We hebben het hier over volkeren wiens kinderen op kostscholen geplaatst zijn om hun eigen cultuur af te leren. Wiens rechten op land en een eigen economie structureel naar de prullenbak worden verwezen. Strategische mineralen zitten in vrijwel heel Europa in de grond. Het poolgebied is geen onontgonnen wildernis waar zomaar projecten gestart kunnen worden. Geen energietransitie zonder gerechtigheid voor inheemse groeperingen! Daar zou GroenLinks-PvdA bij of vanuit de regering, en bij de Europese Commissie op moeten aandringen.

Ik ben geen wandelende portemonnee

Noor IJpma

Het recht om te ontsnappen aan reclame en marktmanipulatie. Miljarden worden jaarlijks geïnvesteerd in de reclame-industrie enkel en alleen om mensen te laten denken dat zij dingen nodig hebben en daardoor steeds meer te laten kopen. Mensen worden tot wandelende portemonnees gemaakt, die gemanipuleerd worden om te overconsumeren, wat onze aarde kapot maakt. Tegelijkertijd zorgen alle reclames voor stress en overprikkeling. Daarom zou GroenLinks-PvdA moeten streven naar het verminderen van alle reclame en het creëren van reclamevrije zones. Hiervoor zou niet alleen reclame moeten worden geweerd en gereguleerd, maar ook de sector moeten worden aangepakt. Uit onderzoek blijkt dat reclamebureaus maatschappelijke waarde vernietigen in plaats van toevoegen. Als GroenLinks-PvdA groene banen stimuleert, zou er ook aandacht moeten komen voor het verplaatsen van mensen in waardevernietigende en waardeloze beroepen, zoals de bullshit jobs, naar maatschappelijk waardevolle banen. Na het sluiten van Tata Steel hebben niet alleen de arbeiders in de fabrieken nieuwe banen nodig, maar ook de marketeers.

De mythe van het oneindige heden

Noor IJpma

We leven in een geglobaliseerde wereld, verbonden met alles en iedereen – en toch zijn we geïsoleerd. Geïsoleerd van het verleden en de toekomst. We zouden niet alleen moeten leren van de geschiedenis, maar ook begrijpen dat de geschiedenis doorleeft in het heden. Geschiedenisboeken zijn niet alleen verhalen, al die handelingen die toen zijn gedaan vormen hoe wij leven nu. En alle handelingen die wij nu doen, vormen het leven van straks. Wij, in het heden, kunnen niets veranderen aan deze geschiedenis en dus is het misschien moeilijk om verantwoordelijkheid te nemen voor deze geschiedenis. Toch moeten we erkennen dat deze geschiedenis nog steeds onze levens vormt, onder andere door trauma’s en gevoelens die door de generaties zijn doorgegeven aan bijvoorbeeld de nazaten van de tot-slaaf-gemaakten, maar ook aan de nazaten van de maatschappij die hiervan profiteerde. Zij behielden een gevoel van superioriteit en onschendbaarheid.

Terwijl de mensheid nog niet heeft kunnen helen van deze gruweldaden van onder andere het kolonialisme, voltrekken zich tegenwoordig nieuwe misdaden tegen de menselijkheid, zoals de genocide in Palestina en de klimaatcrisis. De morele en, in het geval van de klimaatcrisis, financiële schuld die hierdoor bij bepaalde samenlevingen komt te liggen is onbetaalbaar. Het mondiale Noorden heeft bijvoorbeeld een historische klimaatschuld van boven $59 biljoen, dat is het dubbele van het bruto nationaal product van de Verenigde Staten in 2024. Deze getallen zijn ondenkbaar groot, maar een eerste stap voor GroenLinks-PvdA om hiermee om te gaan, is de klimaatschuld te erkennen en dus te benoemen in het verkiezingsprogramma.

categorieën: Bericht